«صلح حسن علیهالسلام با معاویه، از دشوارترین حوادثی بود كه امامان اهلبیت پس از رسول اكرم(ص) از ناحیه این امت بدان دچار شدند.
امام حسن علیهالسلام با این صلح، آنچنان محنت طاقتفرسایی كشید كه هیچكس- جز به كمك خدا- قادر بر تحمل آن نیست؛ لیكن او این آزمایش عظیم را با پایداری و متانت تحمل كرد و سربلند و پیروزمند و دستیافته به هدف خود- یعنی مراعات حكم خدا و قرآن و پیامبر و صلاح مسلمانان- از آن بیرون جست… و این همان هدفی بود كه او برای هر گفتار و عمل بدان نظر داشت و عشق میورزید.
معرفی:
نوشتهی شیخ راضی آلیاسین
ترجمهی حضرت آیتالله سید علی خامنهای
دفتر نشر فرهنگ اسلامی 1383، 474 صفحه
*****
«صلح حسن علیهالسلام با معاویه، از دشوارترین حوادثی بود كه امامان اهلبیت پس از رسول اكرم(ص) از ناحیه این امت بدان دچار شدند.
امام حسن علیهالسلام با این صلح، آنچنان محنت طاقتفرسایی كشید كه هیچكس- جز به كمك خدا- قادر بر تحمل آن نیست؛ لیكن او این آزمایش عظیم را با پایداری و متانت تحمل كرد و سربلند و پیروزمند و دستیافته به هدف خود- یعنی مراعات حكم خدا و قرآن و پیامبر و صلاح مسلمانان- از آن بیرون جست… و این همان هدفی بود كه او برای هر گفتار و عمل بدان نظر داشت و عشق میورزید.
آنان كه او را به راحتطلبی و عافیتاندیشی متهم كردهاند و هم آندسته از شیعیانش كه تحتتأثیر شور و احساس، آرزو بُردهاند كه كاش وی نیز در جهاد با معاویه پایداری میكرد و از راه شهادت، زندگی مییافت و به پیروزی از همان راهی كه برادرش در روز عاشورا رفت و رسید، میرفت و میرسید… این هر دو گروه را در میزان سنجش فكر و خود، وزن و مقداری نیست.
شگفت آنكه مردم، هنوز درباره این صلح دچار اشتباه و كجبینیاند و كسی نیست كه با بررسی كامل و با استناد به دلایل و شواهد عقلی و نقلی، سیمای این صلح را روشن سازد.
من بارها در این صدد بودهام، ولی مشیت حكیمانه خدای عزّوجلّ براین قرار گرفت كه بدین مهم، كسی را كه از همه سزاوارتر و شایستهتر است، برانگیزد… و او فراهمآورنده این كتاب مبتكرانه صلحالحسن است كه به حق در موضوع خود، سخنآفرین است و گذارنده قضاوت راستین و نماینده مرز حق و باطل.
بر فصول درخشندهای چند از آن [كتاب] كه نمایشگر فضل مؤلف بزرگوار نیكوكارش بود، واقف آمدم و آنرا بهراستی در كاوشگری و باریكبینی و میانهروی و هم در قاطعیت بیان و استدلال، ریزهكاری و تتبع و پرهیز و احتیاط در نقل گفتارها و رادمنشی در مجادله و احاطه بر چیزهای مناسب موضوع، در عین روانی اسلوب و انسجام سخن و رسایی در آنجا كه سخن به ایجاز گفته و زیبایی و گیرایی در آنجا كه سخن را به درازا كشانده… درست همانند مؤلف بزرگوارش یافتم.
كتاب، فراهمآمده فكری منظم، مبتكر و قوی است. هماهنگی و پیوستگیاش آنرا بهصورت جویباری سرشار و لبریز از اندوختههای عقلی و نقلی درآورده و به واحدهایی بههم پیوسته و بهنهایت غنی و كامل- از همه جهاتی كه با موضوع متناسب است و موجب ارزش تمام- همانند ساخته است. پیراستگیاش همراه با جامعیت و روشنیاش همراه با عمق و نقد تحلیلیاش، نقطه مركزی این ممیزات است.
و اما مؤلف اعلیالله مقامه؛ خواننده میتواند خصال برگزیدهاش را در زیباییهای این كتاب مشاهده كند و من اگر او را ندیدهبودم، بیگمان میتوانستم چهره او را با الهام از مطالب كتاب، ترسیم كنم.
اینك این اثر اوست كه او را با چهرهای باز، سیمایی درخشنده، سخنی شیرین، طبعی هموار و آرام، سینهای گشاده، خویی نرم، ذهنی سرشار و دانشی فراوان، اطلاعی وسیع، انشایی زیبا، نكتهسنجی شیرین، كنایهپردازی لطیف، استعارهای نغز با گفتاری حكمتآموز و منطق و رفتاری دانشآفرین، اخلاقی بهنهایت بزرگوارانه و فطرتی بهنهایت سلیم، دریای مواجی از دانش آلمحمد، دانشمندی محقق… دانای اسرار اهلبیت و روشنگر معضلات و شناسای سره از ناسره آن… با این صفات بارز و سَماتی دیگر، به خواننده بازمیشناساند.
… هیچیك از بزرگان دین درمورد این موضوع مهم، كوششی را كه او در فراهمآوردن این كتاب منحصربهفرد و بینظیر مبذول داشت، بهكار نبرده است؛ و اینك این كتاب اوست، با این اوج و سطح بلند كه در كتابخانه اسلام، خلأیی را كه امت اسلامی سخت نیازمند پر شدن آن بود، پر میكند…»
كتاب با گفتاری نسبتاً مفصل از علامه عبدالحسن شرفالدین، رهبر شیعیان لبنان در نیمه دوم قرن گذشته هجری قمری و پیشگفتار كوتاه نویسنده درباره تحقیق و كتابش آغاز میشود و پس از پرداختی كوتاه به زندگینامه و سیره و سیمای حضرت امام حسن علیهالسلام به سراغ محور اصلی بحث یعنی زندگی سیاسی پرفراز و نشیب ایشان میرود.
در بخشهای دوم و سوم كه پیكره اصلی تحقیق را شكل میدهند، سخن از موقعیت سیاسی ویژه آن روزگار و چرایی و چگونگی صلح و پیامدهای آن است؛ نویسنده با نگاهی ژرف به تحلیل دادههای تاریخی و مدارك و اسناد معتبر پرداخته و تصویر روشن و منسجمی از موضوع ارائه نموده است.
در بخش پایانی نیز مقایسهای كوتاه و فشرده میان شرایط زمانه امام حسن با روزگار امام حسین علیهماالسلام صورت گرفته است.
بیشك كتاب حاضر از بهترین آثاری است كه تاكنون به این موضوع مهم پرداخته و شاید هنوز هم در نوع خود بیمانند باشد.
