سلاح امام عصر (عج)

در این میان اسلام به عنوان مترقی ترین مکتب انسان ساز به نحوی جامع با ارایه ایدئولوژی منسجم به بحث ظهور منجی و برقراری حکومتی واحد در سراسر گیتی بر اساس عدالت در همه جنبه های وجودی انسان ، پرداخته است . از این رو بر مسلمانان است تا پیوسته با تبیین زوایای مختلف این بحث ، آن را زنده نگهدارند .

در حالی که اطلاعات ما از این موضوع خصوصا جزئیات آن ، منحصر در اخباری است که ائمه در برهه ای خاص از زمان بیان داشته اند و طبیعی است که مفاهیم مورد نظر خود را باید در غالب الفاظی قابل فهم برای مخاطبان ارائه می کرده-اند؛ و ازطرفی باتوجه به گذرا بودن زمان و سیر تکاملی آن؛ مصادیق الفاظ تغییر یافته اند۱؛ این تغییر باعث شده است که عده ای تعابیر اولیه را نپذیرند و آنها را دست مایه ای برای مخدوش کردن اصل موضوع بدانند
.

یکی از این موارد سلاح امام زمان است . که در مواردی از آن با نام شمشیر یاد شده است . و باعث طرح شبهاتی در این خصوص شده است . در حالی که می توان با استفاده از خود روایات و اصول کلی غیر قابل تردید پاسخ این شبهات را داد و به تنقیح بهتر موضوع پرداخت .

در رابطه با ظهور منجی چند نکته قطعی و غیر قابل تردید است ، که توجه به آنها می تواند ما را در داشتن درکی واقع -بینانه تر از موضوع کمک کند و بسیاری از انحرافات را رفع نماید :

•     او بر تمام نظام های سلطه گر و سمتگران غلبه می کند .

•   غلبه و برتری ، در برتری نظامی منحصر نیست ، بلکه دو عنصر اساسی و کلی دارد : الف ) علم  ، ب ) قدرت .

•   منجی موعود به هیچ وجه با بیداد گران و ظالمان سازش و مصالحه نخواهد کرد ، در نتیجه یا همه باید از او پیروی کنند پس نیازی به سلاح جنگی نخواهد بود؛ و یا اینکه با او به منازعه و جنگ بپردازند ، که در آن صورت قطعا پیروزی از آن منجی خواهد بود .

•   حکومتی که منجی ، طلایه دار آن است ، بر پایه عدل و داد بنا خواهد شد ، بنابراین سلاحی که برای غلبه بر ستمگران بکار گرفته می شود به نحوی خواهد بود که بیگناهان از گزند آن به دور خواهند ماند .

•   حکومتی که توسط منجی شکل می گیرد ، جهانی خواهد بود و تمام نقاط عالم را فرا خواهد گرفت ، چنین حکومتی ، نیازمند ابزار و وسایلی بسیار مدرن و پیشرفته است ، زیرا برای اداره آن با توجه به شاخصه های عدالت و امنیت همه جانبه ، راهی غیر از استفاده از چنین ابزاری نخواهد ماند ، در نتیجه  سلاحی که در آن عصر به کار گرفته خواهد شد متناسب با این ابزار خواهد بود .

•   اینکه موعود بخواهد همه امور عالم را در عصر ظهور با معجزه پیش ببرد پذیرفتنی نیست ، زیرا در آن صورت نیازی به گذر زمان نیست [ و در این صورت اساسا نیازی نبود تا نبی اکرم (ص) و ائمه طاهرین (ع) برای هدایت جامعه و مقابله با اصحاب زر و زور وتزویر ، این همه زجر بکشند . . . ] و همچنین موعود نیز می باید خیلی پیش از این ظهور می کرد؛ از طرفی معجزه نه آن چنان متکی به نیرو و ابزار مادی است و نه نیاز به جنگ و خونریزی دارد . بنابر این چنانچه نیاز به جنگ و مبارزه باشد ، قطعا در قالب ابزار و آلات عادی زمان خودش واقع خواهد شد ، هر چند این امر منافاتی با تاییدات خاص الهی در موارد ویژه ندارد .

امام باقر علیه السلام : وقتی که قائم ما ظهور کند ، دستش را بر سر مردم قرار می دهد ، پس عقول ایشان جمع و متمرکز می شود و به دنبال آن اخلاق ایشان کامل می شود

•   چنانچه منجی مجبور به جنگ شود ، تعیین نوع سلاحی که طرفین در آن زمان بکار خواهند برد ممکن نیست . زیرا از آنجا که زمان دقیق ظهور برهمگان پوشیده است وما شناختی دقیق و تصوری قابل درک از آینده نداریم ، طبعا این امر برای ما نا ممکن خواهد بود . همانطور که ۲۰۰ سال قبل حتی دانشمندان و نوابغ نیز نمی توانستند تصوری مطابق با واقع از سلاحهای پیشرفته امروزی داشته باشند .

با توجه به نکات فوق که بر گرفته از دلایل عقلی و نقلی است می توانیم بگوییم : منجی موعود که ظهور او قطعی است ، برای اشاعه انسانیّت در سایه عدالت و امنیت همه جانبه به سراسر گیتی ، هر مانعی را از میان برمی دارد و همه طاغوت ها را نابود خواهد کرد . او خود در مسیر این هدف ، هرگز از حد عدل خارج نخواهد شد . و البته این غلبه با دانش و قدرت به دست خواهد آمد هر چند ما نتوانیم درک درستی از ابزار و نحوه این غلبه داشته باشیم ، حال باید با در نظر داشتن نکات فوق ، این مساله را بررسی کرد .

قبل از بررسی اخبار وارد شده در خصوص سلاح امام زمان (عج) ، تذکر دو نکته لازم است :

•   در خبر دادن از یک واقعیت – خصوصا واقعیتی که در آینده ای بسیار دور محقق خواهد شد – ملاحظاتی وجود دارد ، به عنوان مثال با توجه به اینکه شنوندگان ، اولین کسانی اند که گوینده ، قصد انتقال یک آگاهی را به آنان دارد رعایت سطح درک و فهم آنها اجتناب ناپذیر است . ۲

•   فهم و درک بعضی از امور ، همگانی و همه فهم است؛ یعنی از انسان های اولیه تا انسان مترقی امروزی ، همه برداشت و درکی واحد ، از آن دارند . مفهوم جنگ و نزاع و نیز غلبه بر دشمن برای همه بدیهی است ، هر چند در هر زمان با اصطلاحات خاصی منتقل می شود و ابزار آن متفاوت است .

پس محور اصلی بحث این است که ضمن در نظر داشتن موارد بالا با مراجعه به روایات بتوانیم درک صحیح تری از ابزاری که در خدمت منجی است – و بطور خاص سلاحی که او بکار می برد و برای دستیابی به اهدافش از آن استفاده می-کند –  داشته باشیم .

اهداف منجی در گرو پیروزی در دو جبهه است

برقراری حکومت واحد جهانی با این خصوصیات ویژه و پیاده شدن اهداف منجی در گرو پیروزی در دو جبهه کلی است ، که هر کدام سلاح متناسب خود را می طلبد :

الف) جبهه فرهنگی : در این جبهه منجی با ارائه برنامه جامع و برتر فرهنگی که تمام ابعاد وجودی بشر را مورد توجه قرار داده باشد ، تمام فرهنگ ها و تمدن های موجود عالم را اصلاح ، و افکار و عقاید باطلی را که مانع سعادت جوامع انسانی هستند ، را از بین می برد .

ب) جبهه جنگ فیزیکی : از آنجا که عالم هیچ گاه از اصحاب زر و زور و تزویر خالی نبوده است چنانچه این افراد از راه منطق و دلیل اصلاح نشوند ، به ناچار باید همچون علفهای هرز که مانع رشد و تعالی بشریتند ، از میان برداشته شوند . ۳

امام باقر علیه السلام می فرمایند :مهدی رهسپار کوفه می شود و شانزده هزار مرد مسلح در مقابل او قرار می گیرند ، بعد از آنکه بر آنها اتمام حجت کرد و نپذیرفتند ، در نیم روزی همه را از میان برمی دارد
جبهه فرهنگی

پیروزی منجی و فراگیر شدن فرهنگ انسان ساز مهدوی ، نیازمند فراهم شدن دو مقدمه اساسی است :

۱)    ارائه این فرهنگ

۲)    پذیرش و پیاده شدن این فرهنگ

نقطه عطف هر دو مقدمه ، بهره مندی از علم و دانشی است که بتوان در سایه آن ، حق را به بهترین وجه ارائه نمود و در مقابل ، مردم نیز خود توان تشخیص حق از باطل را داشته باشند .  از این رو در روایات گاهی به علم سرشار حضرت مهدی عج اشاره شده است :

امام صادق علیه السلام : ۲۵ حرف از ۲۷ حرف علم را قائم ما ، در بین مردم پخش می کند . ۴

امام باقر علیه السلام : علم به کتاب خدا و سنت پیامبرش همچون گیاهی که از بهترین بذرش می روید ، در قلب مهدی ما می روید . ۵

و گاهی نیز به کمال عقول و اخلاق مردم در آن زمان اشاره شده است :

امام باقر علیه السلام : وقتی که قائم ما ظهور کند ، دستش را بر سر مردم قرار می دهد ، پس عقول ایشان جمع و متمرکز می-شود و به دنبال آن اخلاق ایشان کامل می شود . ۶

بنابراین بهترین علوم ، در بهترین بستر ممکن ارائه می گردد و در چنین شرایطی زمینه ، برای اشاعه فرهنگ انسان ساز مهدوی فراهم می شود .

و شاید بتوان بعضی از روایات را شاهد این مطلب دانست که علم ، سلاح اصلی و حقیقی امام زمان است :

امام صادق علیه السلام : همراه ۳۱۳ یار خاص امام زمان شمشیر هایی است که بر هر کدام (۱۰۰۰) کلمه نوشته شده است ، که هر کلمه اش کلید ۱۰۰۰ کلمه است . ۷

خصوصا این که عبارت « هر کلمه اش کلید ۱۰۰۰ کلمه است » دربیشتر روایاتِ ائمه اطهار علیهم السلام ، کنایه از علم است .

منجی با برتری علمی خود تمدنی نو را بنا می نهد که همه تنشگان حقیقت را به سوی خود جذب و سیراب خواهد نمود و همه را زیر پرچم خود جمع نموده ، و تمام فرهنگ های ناکار آمد و باطل را از میان بر می دارد . و البته شکی نیست که همه پیشرفت ها و برتری ها ، حتی ساخت و کاربرد سلاح نظامی در سایه علم ، محقق خواهد شد؛ بنابراین سلاح حقیقی همان علم است .

جبهه جنگ فیزیکی

همانطور که گفته شد ، اصحاب زر و زور و تزویر –  در صورت عدم پذیرش حق – قطعا به جهت حفظ منافعشان به مقابله با جبهه حق ، خواهند پرداخت و راهی غیر از جنگ باقی نخواهد ماند :

امام باقر علیه السلام  :مهدی رهسپار کوفه می شود و شانزده هزار مرد مسلح در مقابل او قرار می گیرند ، بعد از آنکه بر آنها اتمام حجت کرد و نپذیرفتند ، در نیم روزی همه را از میان برمی دارد …۸

در اینکه ظهور منجی و مکتب او به ضرر ظالمان است ، شکی نیست و حاصل عدم سازش دو جبهه ، غیر از جنگ نمی-تواند باشد؛ نوع ابزار خیلی مهم نیست ، ولی به هر حال در این جنگ ، مستضعفان۹ ، پیروز و مهدی برهمه جا مسلط می شود :

امام صادق علیه السلام :… او با یاران خویش هند و دیلم و کرد و ترک و روم و بربر و ما بین مشرق و مغرب را فتح می کند  . .۱۰

در روایات ، قطعی بودن نابودی مخالفان حق ، که مستلزم سلاح برتر و برتری نظامی است ، این گونه مطرح شده است :

سلاح او سلاحی ویژه است

امام صادق علیه السلام  : … یاران مهدی در ساعتی شرق تا غرب را درخواهند نوردید و آهن در آنها اثر نخواهد کرد و البته سلاح آنها از آهن است و نه از جنس این آهن ، بطوری که اگر یکی از آنها با شمشیر خود به کوهی بزند ، دو نیمه خواهد شد … ۱۱

امام باقر علیه السلام  : … با او شمشیری است برنده و و یرانگرِ (ظلم) که روم و … را به إذن خدا فتح خواهد نمود…۱۲

امام صادق علیه السلام می فرمایند : او مدتی با شمشیر پیامبر علیه دشمنان می جنگد … و از دشمنان غیر از شمشیر دریافت نمی کند و غیر شمشیر به آنها نمی دهد

امداد غیبی ونصرت الهی ، سلاحی در خدمت قائم

امام صادق علیه السلام  می فرماید : عذاب ذلت آوری که قوم ثمود را از بین برد ، [به عنوان سلاح در خدمت قائم خواهد بود]…۱۳

از این روایت می توان استفاده کرد که انسان های ستمگر و لجباز ، همچون علف های هرزی که انسانیت را به انحطاط می کشانند ، و لو در سایه عذاب الهی – مانند خسف بیدا۱۴ – از میان برداشته خواهند شد .

تنها دو نکته ای که باقی می ماند این است که  :

۱) چرا در بیشتر روایات واژه شمشیر برای معرفی سلاح امام زمان به کار رفته است؟

اولا : از سلاح دشمن نیز تعبیر به سیف شده است :

امام صادق علیه السلام  : او مدتی با شمشیر پیامبر علیه دشمنان می جنگد … و از دشمنان غیر از شمشیر دریافت نمی کند و غیر شمشیر به آنها نمی دهد . ۱۵

و در دعایی معروف به دعای فرج چنین آمده است :

… خدایا به واسطه او هر نیزه ای را به زیر آور و هر سپاهی را درهم بکوب و هر شمشیری را بشکن …۱۶

ثانیا : در روایات ، تعابیر دیگری نیز به کار رفته است که بیشتر ، متناسب با ذهن مخاطب است تا واقعیت خارجی :

امام علی علیه السلام  : مهدی از یاران خود تعهداتی میگیرد  : بر خانه ای هجوم نبرند و هرگز به کسی ظلم نکنند و بر اسبهای خوشسوار (مرکبهای خوش نشین) ننشینند . ۱۷

در روایت اسب را به عنوان مرکب و وسیله نقلیه در عصر ظهور معرفی نموده است که با تکنولوژی پیشرفته امروز سازگار نیست .

بنابراین با توجه به اینکه در ادبیات عرب ، شمشیر نماد قدرت و برتری است ، استفاده از این واژگان ، صرفا برای انتقال مفاهیمی مانند غلبه و برتری بوده است ، که مخاطبِ آن روز ، لفظ دیگری برای آن نمی شناخته است ، هر چند با توجه به حرکت رو به جلوی زمان ، در هر عصری وسیله برتری و غلبه بر دشمن ،مصداق متناسب خود را خواهد داشت .

۲)  امام زمان با سلاح های پیشرفته امروزی چگونه مقابله می کند؟

در این رابطه به تذکر دو نکته بسنده می کنیم  :

اولا : صرف وجود این سلاح ها مشکلی ایجاد نخواهد کرد ، بلکه به کار گرفتن آنها ایجاد مشکل می کند؛ با توجه به بهره-مندی امام زمان از سلاح های برتر – که به گوشه ای از آن اشاره شد- بار روانی وجود سلاح دشمن از بین می رود و حتی اصل سلاح آنها هم کارایی خود را از دست می دهد؛ به عنوان مثال با آمدن تنفگ و اسلحه های نوین ، سلاح های قدیمی مثل شمشیر و … کارایی خود را از دست دادند .

ثانیا : ممکن است با توجه به رشد عقلانی بشر در آینده ، این سلاح ها از میان برداشته شوند و یا اینکه لااقل ، حاکمان مستبد ، تحت تاثیر افکار عمومی از بکار بردن انها اجتناب کنند .

جمع بندی

حکومت جهانی مهدوی ، در راستای تحقق خود ، با دو جبهه فرهنگی و نظامی روبرو است و برای مقابله با دشمنان در هر یک از این دوجبهه ، سلاح مناسب آن نیاز است ، لذا در روایات ، سلاح امام زمان (عج) را علم و شمشیر معرفی کرده-اند .

در بخش دیگری از این نوشتار ، معلوم گردید که لزوما شمشیر ، نباید به همان معنای مصطلح آن باشد ، بلکه با توجه به قرائن و شواهدی که ذکر شد ، این واژه – شمشیر – بیشتر ، نمادین می باشد و در روایاتی که گذشت معلوم گردید که حتی از علم و امداد های غیبی ، هم به «سیف» تعبیر شده است .

نکته دیگر این نوشتار ، این بود که سلاح های بظاهر پیشرفته دشمن ، در مقابل جبهه امام زمان (عج) کارآیی خود را از دست می دهند و این عدم کارآمدی از یک طرف ، ریشه در رشد عقول مردم و جامعه جهانی ، و از طرفی دیگر ، ریشه در سلاح برتر حضرت مهدی (عج) که پیشتر به آن اشاره شد ، دارد .

منابع :

قرآن کریم  .

مکارم شیرازی ، ناصر؛ حکومت جهانی مهدی ، قم ، نسل جوان ، ۱۳۸۶ ، چاپ نینوا ، ششم ، ص۱۴۱ – ۱۵۱٫

امینی گلستانی ، محمد؛ سیمای جهان در عصر امام زمان ، قم ، مسجد جمکران ، ۱۳۸۵ ، چاپ پاسدار اسلام .

النعمانی ، محمد بن ابراهیم؛ الغیبه ، تحقیق علی اکبر غفاری ، طهران ،مکتبه الصدوق .

الکورانی العاملی ، شیخ علی؛ معجم أحادیث الامام المهدی (ع) ،قم ، موسسه معارف اسلامی ،۱۴۱۱ ،چاپ بهمن ، اول .

الحلی ، حسنبن سلیمان؛ المحتضر ، نجف ، نشر حیدریه ،۱۳۷۰ق ، اول  .

مجلسی ، محمدباقر؛ بحار الأنوار ،بیروت ،موسسه وفا ، ۱۴۰۳ق ، دوم ، چاپ وفا  .

الأصفهانی ، میرزا محمد تقی؛ مکیال المکارم ، تحقیق سید علی عاشور ، بیروت ، اعلمی ، ۱۴۲۱ق ، اول .

الحسنی ، السید ابن طاووس؛ الملاحم والفتن فی ظهور غایب المنتظر ، قم ، منشورات رضی ، ۱۳۹۸ ، پنجم .

[۱] – سلاح مفهومی خاص و لفظی ویژه دارد ولی درهر برهه از زمان ، مصداقی خاص با بار معنایی ویژه ای را منتقل می کند . در گذشته از سلاح جنگی ، شمشیر و جنگ تن به تن به ذهن می-آمد ولی امروزه بمب های مخرب وجنگ الکترونیک به ذهن می آید .

[۲] – حتی امروزه نمی توان بعضی از تکنولوژی های پیشرفته را مطابق با  آنچه هست به آسانی به بعضی از افراد منتقل کرد ، مگر مطابق با  آنچه او می تواند درک کند .

۳ – نیاز به توضیح ندارد که برای دست یابی به نتیجه مطلوب در هر یک از دو محور مطرح شده ، باید از ابزار و سلاح مناسب بهره برد . از این رو ، روایات با عنایت به دو محور فوق به تشریح چگونگی تحقق آرمان منجی و سلاحی که بکار خواهد گرفت ، پرداخته اند؛ و به بعضی از مقدماتی که زمینه را بیش از پیش فراهم می کنند ، نیز اشاره شده است ، از جمله مقدمات آن ، از هم پاشیدگی و گسیختگی عالم به طرق مختلف است :

امام باقر علیه السلام : … قیام قایم در زمانی است که مردم گرفتار هراس ، زلزله ، بلاها و طاعون شده اند  .جنگها و اختلافها فراگیر شده گیر شده است ، به نحوی که آرزوی مرگ می کنند …  .

چنین شرایطی محصول نا کار آمدی و سرخوردگی نظام هایی است که مدعی اداره عالمند؛  این شرایط دو پیامد دارد  : الف) فراهم شدن زمینه و اقبال عمومی برای عدالت ، و نظامی کار آمد که منجی ، طلایه دار آن است .  ب) عدم انسجام در جبهه باطل ، برای هرگونه مقابله  .

[۴] – العلم سبعه و عشرون حرفا فجمیع ما جائت به الرسل حرفان … فاذا قام قائمنا أخرج خمسه و عشرین حرفا فتثها فی الناس …  . (بحارالانوار ، ج ۵۲ ، ص ۳۳۶)

[۵] –  إن العلم بکتاب الله عزوجل و سنه نبیه صلی الله علیه و آله ینبت فی قلب مهدینا کما ینبت الزرع عن أحسن نباته …  .(اثبات الهدات ، ص ۹۱)

[۶] – إذا قام قائمنا وضع یده علی روس العباد فمع بها عقولهم و أکمل به أخلاقهم . (اصول کافی ، ج ۱ ، ص ۲۵)

[۷] – سیأتی فی مسجدکم ثلاثمائه وثلاثه عشر رجلا … علیهم السیوف  ، مکتوب على کل سیف کلمه تفتح ألف کلمه …  . (بحار الأنوار ، ج۵۲ ، ص ۲۸۶ )

[۸] – … و یسیر إلى الکوفه فیخرج منها سته عشر ألفا من البتریه شاکین فی السلاح … فیضع السیف فیهم على ظهر النجف عشیه الاثنین من العصر إلى العشاء فیقتلهم …  . (معجم أحادیث الامام المهدی (ع)  ، ج۳ ، ص ۳۰۶)

[۹] – و نرید أن نمن على الذین استضعفوا فی الارض و نجعلهم أئمه و نجعلهم الوارثین (سوره قصص ، آیه ۵)

[۱۰]- یغزوا بهم الامام الهند و الدیلم و الکرد و الترک و الروم و بربر و ما بین جابرسا إلى جابلقا  ، وهما مدینتان واحده بالمشرق  ، واخرى بالمغرب …  . (المحتضر ، ص۱۰۳)

[۱۱] – لو أنهم وردوا على ما بین المشرق و المغرب من الخلق لافنوهم فی ساعه واحده لا یختل الحدید فیهم و لهم سیوف من حدید غیر هذا الحدید ، لو ضرب أحدهم بسیفه جبلا ، لقده حتى یفصله …  . (بحار الأنوار  ، ج ۲۷  ، ص ۴۳)

[۱۲]- و معه سیف مخترط یفتح الله له الروم و …  . (الغیبه ، ص ۲۳۵)

[۱۳]- … فان الله سبحانه یقول : (وأما ثمود فهدیناهم فاستحبوا العمى على الهدى فأخذتهم صاعقه العذاب الهون) فهو السیف إذا قام القائم علیه السلام …  . (بحار الأنوار ،  ، ج ۲۴ ، ص ۷۲)

[۱۴] – نزل جیش السفیانی البیداء فیخسف بهم  . (معجم أحادیث الامام المهدی (ع)  ، ج۱ ،  ص۴۰۰)

[۱۵] – … و سیفه سیف رسول الله ( صلى الله علیه و آله ) ذو الفقار ، یجرد السیف على عاتقه ثمانیه أشهر یقتل هرجا  ، … فلا یأخذ منها إلا السیف ، و لا یعطیها إلا السیف . (الغیبه ، ص ۳۲۰)

[۱۶] – … و لا رمحا إلا قصفه ، و لا جندا إلا فرقه و لا سیفا إلا کسره و …  . (مکیال المکارم ، ج ۲ ، ص ۹۳)

[۱۷] – قال أمیر المؤمنین ” ع ” … و یقول أنا المهدی فیقول بایعوا على أربعین خصله و اشترطوا عشره خصال … ولا یهجموا منزلا و لا یضربوا أحدا بالحق و لا یرکبوا الخیل الهمالیج( حسن السیر الدابه ) و …  . (الملاحم والفتن ، ص۱۴۹)

karballa.ir